Tuesday 25 April

Speerpunten voor het beleid in 2017
Bemin God en je naaste

mgr. Karel ChoennieInleiding

Bij mijn bisschopswijding heb ik als wapenspreuk gekozen: ‘Bemin God en je naaste.’ Deze opdracht, die wij van de Heer zelf krijgen, houdt zowel een visie als een missie in. Immers het uiteindelijk doel van de mens is om in Gods eeuwige liefde te worden opgenomen. De weg daarheen gaat via de liefde. De liefde tot God brengt ons automatisch tot liefde voor zijn schepping waar de mens een voorname plaats inneemt.

De liefde van God voor de mens is zo groot dat hij ons zijn eniggeboren Zoon heeft gezonden, opdat wij leven zouden hebben in overvloed. (Joh. 3,10). Jezus verkondigde een koninkrijk van Gods liefde. Wij hebben dan geen andere ambitie dan om Gods Koninkrijk te helpen vestigen. Wij bidden daar immers dagelijks voor. Het Bisdom Paramaribo wil daarom heel concreet een deel zijn van Gods Koninkrijk. We kunnen dat zijn door in alles in liefde samen te doen. Door alles in liefde samen te doen is het doel van ons werken even heilig als de weg daar naar toe.

Suriname is een gelovig land. Wij vormen met 117.261 mensen, die zichzelf rooms-katholiek noemen, de grootste kerkgenootschap in Suriname. Wij genieten vertrouwen en gezag binnen de samenleving en hebben in de loop van de tijd enorm bijdragen aan de sociaal-maatschappelijke verheffing van de samenleving. Die leidersrol willen wij behouden en verder uitdiepen.

Bij de herpositionering van ons bisdom, ingezet in 2001, was het streven erop gericht om zelfvoorzienend te zijn in financiën en personeel. In 2001 waren wij voor 80% afhankelijk van buitenlandse middelen en droegen zelf maar 20% bij aan de instandhouding van het Bisdom. Thans dragen wij zelf 70% bij in onze financiële huishouding. Wat ons priesterbestand betreft zijn wij nog zwaar afhankelijk van het buitenland. Onze kaderopleiding zorgt gelukkig voor genoeg lekenmiddenkader.


Zuurdesem in de samenleving

Op verschillende grote maar ook kleine manieren hebben wij geprobeerd om, samen met andere mensen en groepen van goede wil, een zuurdesem te zijn in een maatschappij, die steeds ernstiger wordt bedreigd door krachten, die gemeenschapszin en waarachtige ontwikkeling in de weg staan: individualisme en egoïsme, consumerisme en materialisme, relativisme en onverschilligheid. Het falend beleid van de regering heeft ons land in een economische crisis gestort. In het onderwijs, de gezondheidszorg en de sociale zekerheid zijn er duidelijke tekenen van verval. Velen zien de toekomst erg somber in. Gelukkig zijn er voldoende tekenen, zowel binnen onze eigen geloofsgemeenschap als in de rest van de samenleving, die hoop en moed schenken om te volharden in de verkondiging van de Blijde Boodschap.


Herbezinning op onze rol in de samenleving
Nochtans is het zo, dat wij als kerk ons diepgaand moeten blijven bezinnen op onze rol in de samenleving en welke betekenis wij hebben voor personen en groepen van verschillende etnische, maatschappelijke en economische achtergronden. Wij moeten eerlijk toegeven, dat er nog grote delen van de samenleving zijn waar wij als kerk nog niet aanwezig zijn. Ook moeten wij erkennen dat er nog vele nader te identificeren factoren zijn, die maken dat gelovigen uit onze gemeenschap de kerk verlaten en zich bij andere groepen aansluiten in hun zoektocht naar zingeving. De statistieken van het ABS, die zijn vergaard bij de volkstelling van 2012, verschaffen ons een goed inzicht in de reikwijdte van onze pastoraal en waar wij eventueel onze bediening in de komende tijd sterk op zouden moeten richten. Dit zal de grote uitdaging zijn voor ons beleid in het jaar dat voor ons ligt en daarna. Met de publicatie van zijn apostolische exhortatie ‘Amoris Lætitia’ op 8 april van het afgelopen jaar heeft paus Franciscus ons in ieder geval een handvat gegeven om in het fundament van de samenleving, het gezins- en huwelijksleven, te kunnen starten met een morele ‘herbewapening.’ In ‘Laudate Si’, verschenen in juni 2015, noemt de Paus de aarde ons gemeenschappelijk huis. Hierin vraagt de Paus zeer nadrukkelijk dat wij aandacht hebben voor de integriteit van de schepping. Wij willen samenwerken met milieu-organisaties, waaronder Conservation International, om het bewustzijn voor het behoud van de schepping te vergroten. Verder zullen wij de contacten aanhalen met de bisdommen van Brazilië, Guyana en Frans Guyana om het Amazonewoud te behouden.


Kerkcongres
Bij verschillende gelegenheden werd mij gevraagd naar mijn visie en beleid voor het Bisdom. In grote lijnen heb ik deze visie reeds verwoord bij de aanvaarding van mijn benoeming. Ik ben echter van mening dat het beleid van het Bisdom het best geformuleerd en gedragen kan worden door middel van een kerkcongres, waarbij alle gelovigen een inbreng kunnen hebben. Het jaar 2017 zal dan een voorbereidingsjaar zijn om te komen tot dit congres, dat de visie en het beleid moet formuleren voor de komende vijf jaren. Het is daarom voldoende dat wij voor wat 2017 betreft volstaan met enkele speerpunten die wij dringend moeten uitvoeren om de kerk vitaal te houden.

1. Communicatie en Media
Het leven in de moderne wereld is haast ondenkbaar zonder het gebruik van de moderne middelen om met elkaar te communiceren. Wij zullen hoge prioriteit geven aan de formulering van een integraal pastoraal mediaplan. Dit plan is een onderdeel van het pastoraal plan dat door het kerkcongres zal worden geformuleerd. Beide plannen zullen dus hand in hand moeten gaan. Het samengaan van beide plannen zal als voordeel hebben dat de communicatie, informatie en coördinatie snel en efficiënt kan geschieden. Immers, de plannen voor kerkopbouw, liturgie, diaconie en catechese zijn sterk aan elkaar gerelateerd. Wat wij vieren in de liturgie moet onderbouwd worden met kennis via de catechese en wat wij weten en vieren van het geloof moet door de diaconie in de praktijk worden gebracht. Dit dynamisch proces zorgt voor een vitale geloofsgemeenschap die wat zij doet communiceert met geloofsgemeenschap en de wijdere samenleving.

2. Verdiepen en verlevendigen van de liturgische vieringen in de parochies
Inspirerende en boeiende liturgische vieringen zijn van wezenlijk belang om de katholieke gemeenschap blijvend samen te brengen en vast te houden. Het werken aan de kwaliteit van de vieringen is daarom van uiterst strategisch belang voor alle parochies en gemeenschappen van het Bisdom. In 2017 zal dan ook van alle parochies en gemeenschappen gevraagd worden hieraan prioriteit verlenen. Van parochieraden wordt gevraagd om geregeld dit strategische punt gezamenlijk te bespreken, te evalueren hoe het er bij de vieringen voor staat, en concrete stappen te nemen om tot steeds hogere kwaliteit te komen.

Extra aandacht zal hierbij worden besteed aan:
a. homilie/preek;
b. het stimuleren dat alle parochianen, die actief betrokken zijn bij de vieringen, zo goed mogelijk gevormd en toegerust worden. Daarom zullen parochieraden erop toezien dat er goed gebruikt wordt gemaakt van de aangeboden trainingen, vormingen en de kaderopleiding;
c. het verbreden van het liederenrepertoire dat in de vieringen gebruikt wordt, op zo een wijze dat voor de verschillende leeftijdsgroepen van de parochie de vieringen aansprekend en boeiend zijn, met nadruk op de aansluiting op het Surinaams-Caribische levensgevoel in zang en muziek;
d. het steeds weer verbeteren van de muzikale begeleiding van de vieringen en het steeds weer bereid zijn daar energie, tijd en geld voor vrij te maken;
e. er zal van de moderne media gebruik gemaakt worden om de gemeenschap deelgenoot te maken de verkondiging en de viering.

Het Bisdom neemt de Kathedrale Koorschool, het Kathedrale Jongerenkoor en de te ontwikkelen Academie voor Muziek en Jong Talent op in haar beleidsplan en in haar begroting voor de komende vijf jaar als speerpunt voor de ontwikkeling in ons Bisdom van jeugdig kader voor liturgie, muziek en zang. Er zullen ook trainingen en materiaal voor het werken rond muziek en zang uitgaan van de Koorschool naar de parochies en scholen van het Bisdom toe.

3. Jeugdwerk
Het Bisdom staat voor de uitdaging om de grote groep jongeren, die tot haar geloofsgemeenschap behoort, vast te houden binnen het kerkelijk leven, om de kennis en beleving van het geloof aan hen door te geven, om hen vertrouwd te maken met de katholieke eredienst en spiritualiteit, en om in hen een loyaliteit te stimuleren naar hun katholieke kerkgemeenschap en gedachtengoed toe. Daarom start het Bisdom in 2017 met een diocesane jeugdbeweging KJS (Katholieke Jongeren Suriname). Zoveel mogelijk katholieke jongeren zullen aangemoedigd worden zich op te geven bij deze jeugdbeweging. Middels de sociale media zal contact met hen worden onderhouden en zal op een creatieve en interactieve manier hun geloofsbeleving worden gevormd. Regelmatige activiteiten worden gehouden om een actieve en enthousiaste beweging onder de katholieke jongeren te stimuleren. Tevens worden vanuit KJS initiatieven voor jeugdwerk op parochieniveau ondersteund en waar nodig begeleid. Een brede kerngroep van jongvolwassenen zorgt voor de praktische kanten van deze jeugdbeweging, en deze wordt geleid en aangestuurd door de diocesane Commissie voor Jeugd en Roepingen. Hoewel de sociale media een belangrijke rol speelt bij de verkondiging onder jongeren en het contact tussen de jongeren onderling, zal de nadruk blijven liggen op een persoonlijke ontmoeting tussen jongeren waar hechte en hopelijk levenslange vriendschappen kunnen ontstaan.

4. Een diaconale Kerk
De bewogenheid bij de zorgen, armoede, en maatschappelijke problematieken die leven in de Surinaamse samenleving, moet een voorname plaats innemen in het leven van onze katholieke gemeenschap. In de liturgie dient er een constante aandacht te zijn voor degenen die bijzondere aandacht nodig hebben. Zo dient iedere parochie extra aandacht te geven aan o.a. vieringen met zieken, mensen met een handicap, armen, kinderen, senioren, en gevangenen. In de catechese dient er altijd ook een diaconaal project, hoe klein ook, te worden opgenomen. In de parochieraad dienen er verantwoordelijken te zijn voor de diaconie en het diaconaal werk moet een budget krijgen.
Dit diaconale bewustzijn wordt verder gestimuleerd door de Dienst GCC middels een goed doordacht programma van impulsen naar de parochies, gemeenschappen en scholen toe, dat hen aansporen zowel middels overweging als door concrete initiatieven een barmhartige gemeenschap te zijn. Ook zal de Dienst GCC de parochies begeleiden om actieve diaconiegroepen te hebben, die training, toerusting en begeleiding ontvangen van DGCC en zo trekkers zijn binnen de parochies van het diaconale bewustzijn.

5. Catechese
Wat de kindercatechese betreft zal er naar gestreefd worden om de voorbereiding op de initiatiesacramenten in de parochies te laten plaatsvinden. Waar dit nog niet mogelijk is zal de school betrokken worden. De parochie zal er zorg voor dragen dat er een degelijke tienercatechese wordt opgestart en dat de permanente catechese aandacht krijgt. De gezamenlijke bestudering van pauselijke encyclieken kan hierbij een goed uitgangspunt zijn. De moderne media kan dienstig zijn om leren vanaf een afstand mogelijk te maken. Parochianen dienen hierin onderwezen te worden.

6. Bijbel
Iedere parochie dient een bijbelgroep te hebben waar men regelmatig samenkomt voor studie. De lectio-divinamethode is hiervoor zeer geschikt. Er zijn tal van katholieke online methodes om de Bijbel te bestuderen. De parochianen moeten hierin wegwijs gemaakt worden.

7. Revitaliseren van de parochies
Parochies dienen zich vertrouwd te maken met resultaten van het kerkcongres van januari 2015 en de zaken daar besproken implementeren. Vooral in de parochies zal het principe gelden dat alles in liefde samen gedaan wordt.
Vanuit de leiding van het Bisdom en de Dienst GCC zullen we samen met de parochies zoeken naar concrete stappen om nog grotere vitaliteit te doen groeien in de parochies. De volgende strategische aandachtspunten daarbij onder de pastores en hun parochieraden extra aandacht krijgen:
a. parochies dienen te werken met een lange-termijnbeleidsplan, afgeleid van de bestaande beleidsplannen van het Bisdom en een jaarplan opstellen;
b. pastores en parochieraden zullen concrete wegen zoeken om vanuit de parochies de mensen nog meer nabij te zijn in hun zorgen, in hun behoeften aan geborgenheid, aan ondersteuning in de begeleiding van hun kinderen, en in hun verlangen naar begrip voor hun persoon en leven;
c. pastores en parochieraden zullen zich met regelmaat erover beraden hoe de parochie nog meer een uitstraling kan krijgen van hartelijkheid, gastvrijheid naar bezoekers toe en van onderlinge saamhorigheid;
d. pastores en parochieraden zullen concrete stappen zetten om het betrekken van de jeugd in het leven van de parochie nog meer gerichte aandacht te geven. Een vitale parochie heeft een actief jeugdwerk, benoemt daartoe verantwoordelijken binnen de parochie, en maakt geld en tijd vrij om de geloofsoverdracht naar de jongeren binnen de parochie creatief te stimuleren;
e. pastores en parochieraden zullen concrete wegen zoeken om inactieve katholieken weer actief en betrokken te krijgen bij het kerkelijk leven. Huisbezoek is hierbij altijd een cruciale, effectieve vorm van pastoraat gebleken;
f. voor zowel de pastores als parochiemedewerkers is het van belang deze vorm van pastorale toenadering en nabijheid bij de mensen een grotere plek te geven in het leven van de parochies;
g. er zal gewerkt moeten worden volgens de richtlijnen vervat in het financieel vademecum;
h. de kerkgemeenschap moet missionair blijven en dus ligt er ook voor de parochies een taak en roeping om hen die Christus nog niet kennen zoveel mogelijk tot Hem te brengen. Ook hierin moet naar concrete initiatieven gezocht worden.

8. Zorg voor het katholiek onderwijs
Het Bisdom blijft de roeping en mogelijkheden onderstrepen van het katholiek onderwijs om een structurele bijdrage te leveren aan het welzijn en de ontwikkeling van de Surinaamse samenleving en in het bijstaan van katholieke ouders in de vorming van hun jongeren in het geloof en de waarden en normen van de katholieke traditie. Daarom zal de samenwerking tussen de leiding van Bisdom en het RKBO, en die tussen parochie en school worden aangehaald om middels gezamenlijk strategisch evalueren en concrete doelen stellen het volgende te bereiken:
a. de katholieke scholen (weer) te doen uitblinken in kwaliteit, discipline, orde, een gelovige sfeer en innovatieve onderwijskundige leermethoden;
b. concrete stappen zetten om de morele vorming van jongeren structureel ter hand te nemen om te komen in het curriculum van onze scholen tot materiaal en methoden om jongeren te vormen in waarden en normen;
c. De vorming van de leerkrachten hoge prioriteit geven, zowel op het gebied van onderwijskundige vaardigheden als op het vlak van de eigen persoonlijkheids- en religieuze vorming.