Wednesday 24 May

...en het zaad werd uitgezaaid, en viel in goede aarde.

Claudia Tjon Kiem Sang.

Oktober - Missiemaand“Het zaad in de goede aarde zijn zij, die het woord dat zij hoorden in een goed en edel hart bewaren en vrucht voortbrengen door hun standvastigheid” (Lc 8:15).
Als we kijken naar de ontwikkeling van de missie in vogelvlucht valt met name de grote complexiteit op. Het zaad was uitgezaaid en begon te groeien met vele vertakkingen, sommige groot met vele verdere vertakkingen en andere kleiner zonder uitlopers. Wat maakt het zo complex ?

Ten eerst is er de geschiedenis van Suriname getekend door blanke koloniale overheersing, slavernij, contractarbeiders uit Azië, emancipatie en de strijd om lotsverbetering, dekolonisatie en onafhankelijkheid, natievorming, en van recentere datum de donkere 80-er jaren en het moeizame proces van her-democratisering waar we nog volop in zitten. De RK kerk was er vanaf het begin bij, in het begin zonder enige invloed van waarde maar later, met name tijdens de bloeiperiode in de jaren veertig en vijftig van de vorige eeuw, is er een niet weg te nemen stempel gedrukt op onze maatschappij. Niet in het minst door het RK onderwijs waar vele staatsmannen en andere invloedrijke personen een belangrijk deel van hun vorming hebben ontvangen. Onze geschiedenis heeft ons gemaakt tot wat we zijn, heeft zijn sporen achtergelaten en zeker ook diepe wonden geslagen in de mensen. Wonden die in deze tijd nog steeds ons gedrag, ons Godsbeeld en geloofsleven beïnvloeden. Onze missie als kerk van Christus kan niet om de geschiedenis heen.

Ten tweede het multiculturele en multireligieuze landschap waarin de RK missie zich moet voortbewegen. Suriname is uniek, dat weten en ervaren we allemaal. We vormen een mamio van rassen, talen en culturen uit alle delen van de wereld. Bijkans alle grote religies zijn hier goed vertegenwoordigd. En op de één of andere “wonderbaarlijke” manier is die mamio in elkaar gebreid zonder heel veel oproer, strijd en uitbarstingen. Er is een natuurlijk, uitgelezen en delicaat evenwicht in al die verscheidenheid. Om zuinig en trots op te zijn, maar ook om over te waken. Het is een uitdaging geweest, en is het nog steeds, om alle groepen te bereiken als kerk en om daarbij rekening te houden met etnisch-culturele achtergronden. Tegelijk dient de kerk niet te verworden tot een geheel van loshangende groepen, kerkjes binnen de kerk.

Ten derde de positie van Suriname deels door haar geografische ligging en deels door haar cultuur en geschiedenis. We zijn een klein land in het uiterste noorden van Zuid-Amerika. We hebben het Nederlands als moedertaal en vormen daarmee een soort taal enclave in het voornamelijk Spaans sprekende Zuid-Amerika en het Engels en Frans sprekende Caraïbisch gebied. Mede door ons Nederlands zijn we heel lang als “einzelganger” georiënteerd geweest op het voormalig moederland, ook na de onafhankelijkheid. De oriëntatie op Nederland is ook te merken in de RK kerk en de missie zal hier ongetwijfeld door getekend zijn. Integratie met Zuid-Amerika en met het Caraïbisch gebied verloopt moeizaam. We lopen er nog steeds een beetje als de vreemde eend in de bijt rond. Zo ook de missie. Het is jammer te constateren dat de RK kerk in zowel Zuid-Amerika als het Caraïbisch gebied ons –soms vele- stappen vooruit is op het gebied van bijvoorbeeld adaptatie van de liturgie.

Vierde punt : bij de laatste volkstelling hebben 117.000 personen zich als rooms-katholiek laten registreren. We weten allemaal dat deze geregistreerde katholieken voor het overgrote deel geen praktizerende katholieken zijn. Toch moeten we rekening houden met dit feit want het drukt ons met de neus op een heikel punt : de katholieke identiteit van de katholieke Surinamer. Na het rijke roomsche leven in het midden van de 20e eeuw (rond 1958 werkten hier maar liefst 300 missionarissen uit Nederland) neemt het aantal priesters en religieuzen gestaag af. Roepingen van eigen bodem zijn minimaal. Op dit moment werken er voor de 117.000 katholieken, of ze nou praktizerend, belijdend of enkel geregistreerde katholieken zijn, precies 20 priesters inclusief 2 bisschoppen en 3 priesters die reeds met emeritaat zijn. Van de actieve priesters is een derde deel de pensioengerechtigde leeftijd reeds gepasseerd wat inhoudt dat de afname in rap tempo doorgaat. Bij onze religieuzen is de situatie niet anders. Bovendien komt het grootste deel van de actieve priesters en religieuzen uit het buitenland. Ze spreken een andere taal en zijn een andere cultuur gewend hetgeen aanpassing van beide kanten vraagt. Als de katholieke identiteit in het verleden steeds is opgehangen aan de aanwezigheid van “massa’s” priesters en religieuzen die overal in het leven van gelovigen “opdoken”, waaraan “hangt” onze identiteit nu ? De missie staat voor een grote uitdaging, echter als we naar de geschiedenis kijken heeft de missie reeds eerder voor grote uitdagingen gestaan en de kerk is er nog steeds.

Tot slot een fenomeen dat toevoegt aan de complexiteit van het missionaire werk anno 2016. Het is iets dat niet eigen is aan Suriname maar ons wel veel ingewikkelde vragen oplevert bij al het andere dat al complex genoeg is. De wereldkerk kampt bijna overal met ontkerkelijking, het meest schrijnend in Europa maar in Suriname zijn wij hiervan zeker niet gevrijwaard. Steeds minder gelovigen bezoeken de kerk, steeds meer personen weten geen godsdienstige overtuiging op te geven als hen dat gevraagd wordt. We zijn in een draaikolk van “nieuwe media” beland waarvan we het begin nog niet eens goed in de gaten hebben, laat staan het einde. Deze nieuwe media zijn voor grote delen van onze maatschappij, vooral onder jongeren, de nieuwe kerk en religie geworden. Nieuw en ongekend terrein in de geschiedenis van de RK missie in Suriname. Zoals de eerste priesters in 1683 voet aan bodem zetten in een vreemd en “woest “ land, zo zullen wij ook voet aan bodem moeten zetten in deze nieuwe wereld. Zonder verwachtingen voor de toekomst maar vol geloof en vertrouwen.