Sunday 19 November

Oktober RozenkransmaandDe maand oktober wordt van oudsher ook wel de Rozenkransmaand genoemd. Dit heeft te maken met het feest van Onze Lieve Vrouw van de Heilige Rozenkrans dat al meer dan 400 jaar op de liturgische kalender staat. In deze maand is er bijzondere devotie tot de H. Maagd Maria, de moeder van Jezus.

De traditie van het rozenkransfeest gaat terug tot de 16e eeuw. West-Europa was op dat moment in een oorlog verwikkeld met het Ottomaanse (Turkse) rijk. Er was een ‘Heilige Liga’ gesloten tussen de legers van de paus, Spanje en Venetië (toen een zelfstandige staat) om de moslims tegen te houden. Dit lukte uiteindelijk op 7 oktober 1571 in de zogeheten zeeslag bij Lepanto.
De strijd tegen de islam hield Europa destijds in zijn greep. Een van de ‘wapens’ die de Kerk inzette, was een oproep aan de broederschappen van de Rozenkrans – die overal in Europa bestonden – om te bidden voor vrede. De vele gebeden werden verhoord, want de Heilige Liga won de slag. Uit dank voor de gebedsverhoring besloot paus Pius V op 7 oktober een Mariafeest in te stellen: Onze-Lieve-Vrouw van de Overwinning.
Het feest was van het begin af nauw met de rozenkrans verbonden. Onder meer vanwege de betrokkenheid van de broederschappen. Maar ook omdat op het moment van de overwinning op het Sint-Pietersplein in Rome een rozenkransprocessie plaatsvond. In de beleving van die dagen waren dat duidelijke tekenen dat Maria een rol gespeeld had in de overwinning.

Rozenkransmaand
Twee jaar na de instelling van het feest besloot de nieuwe paus Gregorius XIII de naam te veranderen in ‘Feest van de Heilige Rozenkrans’. Onder latere pausen werd het feest belangrijker gemaakt door het steeds een hogere liturgische status te geven en het te verplaatsen naar de eerste zondag van oktober. Het was paus Leo XIII die einde 19e eeuw besloot om de hele maand oktober aan het rozenkransgebed te wijden.
Paus Pius X besloot in 1913 om het feest weer naar de oorspronkelijke datum van 7 oktober te verplaatsen. Dit was een onderdeel van zijn werk om de liturgie van de zondagen te herstellen en de heiligenfeesten naar de weekdagen te verplaatsen. De laatste wijziging van het feest vond plaats in 1969, toen paus Paulus VI het feest zijn huidige naam gaf: Onze-Lieve-Vrouw van de Heilige Rozenkrans.

Zwolle
Reeds in de Middeleeuwen werd de rozenkrans gebeden in kloosters. Het was met name de H. Dominicus van Caleruega (1170-1221), stichter van de Dominicanen, die dit gebed bevorderde, nadat Maria aan hem verschenen was. Paus Pius V, die het feest van de rozenkrans instelde, was zelf ook dominicaan. De man die de rozenkrans het meest gepropageerd heeft, was de Franse dominicaan Alanus de Rupe (1428-1478). Overal waar hij kwam richtte hij broederschappen van de rozenkrans op. Alanus de Rupe was ook degene die het leven van Jezus en Maria in blijde, droevige en glorievolle geheimen verdeelde, die tijdens het bidden van de rozenkrans overwogen kunnen worden. Dit zou zo blijven, totdat paus Johannes Paulus II van 2002 tot 2003 een Jaar van de Rozenkrans uitriep vanwege zijn 25-jarig pontificaat. Bij die gelegenheid voegde hij de nieuwe geheimen van het licht aan de rozenkrans toe.

Herwaardering rozenkransgebed
Paus Johannes Paulus II publiceerde in dat jaar ook een encycliek over de rozenkrans. Op zichzelf niet zo bijzonder, want zijn verre voorganger Leo XIII schreef er maar liefst tien over dit gebed. Het was ook Leo XIII die een intensere Mariadevotie bevorderde. Zo riep hij met name op om in gezinnen het rozenkransgebed of rozenhoedje te bidden. Een gebruik dat tot aan de jaren zestig ook in bijna alle katholieke gezinnen in praktijk werd gebracht. Veel ouderen kunnen nog vertellen hoe ze vroeger thuis op de knieën op de kokosmat met hun ouders hardop de rozenkrans baden.
Na het Tweede Vaticaans Concilie is het gebed tijdelijk wat naar de achtergrond verdwenen, maar de laatste jaren lijkt de rozenkrans aan een opmars bezig. Met name paus Johannes Paulus II heeft geprobeerd het gebed weer terug te brengen in het leven van iedere gelovige. In een bedevaartplaats als Lourdes is het rozenkransgebed een vast onderdeel van het programma. Niet alleen in oktober, maar elke middag wordt aan de grot de rozenkrans gebeden. Elke dag in een ander taal. Dit is ook via internet te volgen. Tijdens de dagelijkse lichtprocessie gebeurt dit nog een keer.

Bron: Leenderkapel

Uit: Omhoog, editie nr 37