Monday 21 August

Recht, Eerlijkheid en BarmhartigheidPreek van ptr E. Kross bij de gebedsdienst van 8 februari 2017

Tijdens een speciale gebedsdienst om vrede in onze samenleving heeft pater Kross in zijn preek drie oerprincipes van God benadrukt: recht, eerlijkheid en barmhartigheid. Deze principes zijn fundamentele waarden voor God en die komen wij in feite in alle religies tegen. Tegen de achtergrond van recente ontwikkelingen in onze samenleving willen wij de toespraak van ptr Kross wederom onder de aandacht brengen om de focus niet te verliezen als het gaat om vergeving, verzoening en vrede in ons land. De toespraak zullen wij in delen opnemen en elk oerprincipe apart plaatsen om zo het belang van elk principe duidelijk te benadrukken.

Er is ook ook nog een derde oerprincipe in God, die God ook ons mensen aanreikt als een derde fundament voor het menselijke zijn, en dat is barmhartigheid. God openbaart zich in heel de BIjbel als de God in wie er een wijze balans is tussen recht en barmhartigheid, tussen aan de ene kant gerechtigheid en waarheid doen geschieden, en tegelijkertijd in compassie en met goddelijk mededogen gedenken dat de mens onvolmaakt is. Er zit een wezenlijke spanning tussen die oerprincipes van recht en barmhartigheid, tussen aan de ene kant recht doen geschieden, waarheid openbaar doen weerklinken en een rechtvaardige straf opleggen overeenkomstig het veroorzaakte onrecht of de begane oneerlijkheid, en toch aan de andere kant die barmhartigheid, dat verlangen van Gods liefde om toch te willen komen tot verzoening, tot een herstel van verbondenheid, en tot nieuw leven met nieuwe kansen.

Deze spanning tussen recht en barmhartigheid is een wezenlijke spanning die wij niet lichtzinnig of oppervlakkig moeten willen wegpraten of negeren. Deze spanning tussen recht en barmhartigheid leeft in God, omdat God van beide oerprincipes de oorsprong is. Deze spanning moet dus ook leven in mensen die serieus overeenkomstig Gods Woord willen leven. Zo vinden wij in Jezus’ leer aan de ene kant instructies die voortkomen uit die eerste twee oerprincipes van recht en eerlijkheid, en daarbij leert Jezus ons heel helder, dat de keuze voor het slechte – als er geen oprechte bekering is– z’n gevolgen zal hebben. Hij zegt bijvoorbeeld: “Ga binnen door de nauwe poort. Want wijd is de poort en breed is de weg die naar de ondergang leidt; er zijn vele mensen die daarlangs gaan. Maar hoe nauw is de poort en hoe smal is de weg die naar het leven leidt” (Mt. 5,13–14). Maar tegelijkertijd spreekt Jezus ons ook over dat derde oerprincipe in God, namelijk barmhartigheid. Zo zegt Hij in Lc. 6,35–36: “Heb je vijanden lief, doe wel en leen uit, en verwacht daarvoor niets terug. Dan zal er een rijke beloning voor jullie zijn: je wordt kinderen van de Allerhoogste, want ook Hij is goed voor ondankbare en slechte mensen. Wees barmhartig, zoals jullie Vader barmhartig is.”

Recht, eerlijkheid en barmhartigheid. Is het niet slechts in een wijze balans van deze drie waarden, dat wij blijvende zegen en toekomst kunnen vinden voor Suriname? Een samenleving waar het deel van recht en gerechtigheid niet bespreekbaar mag zijn, of waar er een vergeving wordt gezocht zonder dat de waarheid gesproken mag worden over wat er gebeurd is aan onrecht of lijden, of als mensen gaan snauwen of geïrriteerd raken zodra er gesproken wordt over de rechtstaat of de onafhankelijke rechterlijke macht: dat alles zal geen toekomst hebben, omdat God daar geen deel van kan zijn, omdat God een God is van recht. Het zou geen recht doen aan de realiteit van personen die uit dit leven tenonder gingen in geweld en vijandigheid, die van 8 december 1982, maar ook die van vele andere momenten van geweldpleging in die periode. Het zou ook geen recht doen aan het stille lijden van vele Surinamers, die slachtoffers werden van geweld in dorpen van ons binnenland, maar het zou ook geen recht doen aan het stille lijden van Surinamers die zonen, broers of vaders in het leger hadden en die door het geweld innerlijk zijn verminkt of die nooit meer levend terugkwamen. Het zou geen recht doen aan de vertwijfeling van vele militairen en leden van commando’s en andere gewapende groepen, of hetgeen zij moesten doen of uit zichzelf deden uiteindelijk wel echt te rechtvaardigen is in Gods ogen. Maar ook dit: het is geen goed antwoord op het geestelijk spiritueel lot van alle slachtoffers én alle daders, want het kwaad dat een mens zaait is niet zomaar weg omdat je er niet meer over praat of het doodzwijgt. Het blijft een spirituele realiteit die wij onder ogen moeten durven zien. Het kan alleen tot een goed einde komen langs de weg van verzoening.

Daarom is barmhartigheid een geestelijke waarde die voortkomt uit het diepst van Gods wezen. In de bijbel worden twee Hebreeuwse woorden gebruikt voor ons begrip ‘barmhartigheid’. “Rachamim,” dat voorkomt uit het Hebreeuwse “Rechem”¸ dat baarmoeder, de moederschoot betekent. En “Chesed” dat trouw betekent. Barmhartigheid houdt in dat God trouw blijft zoeken naar nieuwe kansen om tot leven te brengen wat door onrecht, door menselijke zonde en door het kwaad van oneerlijkheid werd kapotgemaakt. Barmhartigheid houdt in dat God blijft zoeken naar wegen om verzoening te brengen.

 

Volgend week: slot