Monday 24 April

Interview mgr. Karel Choennie door StarnieuwsInterview afgenomen van mgr Karel Choennie, Bisschop van Paramaribo, door
Nita Ramcharen, en gepubliceerd op de website van StarNieuws op zondag 5
maart jl.

Download hier het interview afgenomen van mgr. Karel Choennie door Nita Ramcharen

Waarom dit initiatief?
Suriname gaat al 35 jaren gebukt onder de gevolgen van de 8-decembermoorden. Bij de
herdenking van 30 jaar Slachtoffers 8 december 2012 in Fort Zeelandia heb ik toen
gezegd dat ik meen dat Suriname na 30 jaar niet zozeer er op uit is om te bestraffen
(vergelding), maar wel op waarheid. Een groep uit de vriendenkring van Bouterse heeft
naar die toespraak gevraagd. Echter waren de nabestaanden toen helemaal niet bereid
over deze optie te spreken en ik heb de toespraak niet toegezonden. Ze konden het
immers zelf via de pers achterhalen. Bij verschillende preken tijdens de herdenking van
8 december heb ik steeds gezegd, dat het moeilijke werk van verzoening pas kan
beginnen na de uitspraak van de rechter. De uitspraak van de rechter kon in mijn optiek
geen eindpunt zijn omdat Suriname door de 8-decemberkwestie zodanig is verdeeld,
dat er wel over verzoening gesproken moest worden. De kwestie van vergeving is
steeds aan de orde geweest waarbij mijn standpunt was en is:
1. belijdenis door de daders (bekentenis/de waarheid vertellen);
2. berouw (spijtbetuiging);
3. vergeving, die alleen door de nabestaanden gegeven kan worden.
Dit is een innerlijk en langdurig proces dat met de hulp van Gods genade tot stand kan
komen maar als christen worden we daartoe opgeroepen en bidden daar dagelijks voor
in het Onze Vader.

Op politiek niveau wordt vergiffenis vertaald in gratie. In een wetenschappelijk
commentaar van G. Boogaard en J. Uzman op art. 122 in de Nederlandse grondwet over
‘gratie’ staat de volgende definitie: “Gratie betreft de bevoegdheid om in individuele
gevallen of voor een categorie van personen de gevolgen van een vonnis voor wat betreft
de straf te verminderen of op te heffen. Het strafbare karakter van het gepleegde feit blijft
bestaan, de gevolgen van een veroordelend vonnis ondergaan echter wijziging ten gunste
van bepaalde veroordeelden.” (https://www.nederlandrechtsstaat.nl/grondwet). Het
verlenen van gratie wordt in art. 72 van de Surinaamse grondwet genoemd als een van
de bevoegdheden van De Nationale Assemblee, maar er is geen nadere omschrijving
daarbij, zoals onder welke omstandigheden en wat het precies inhoudt.

De wereld en de nabestaanden zullen het niet accepteren als De Nationale Assemblee na
de uitspraak van de rechter met gratiewetgeving komt.Net als de Amnestiewet van
2012 zal het de verdeeldheid nog groter maken. Ik zou me er ook persoonlijk tegen
verzetten. Op de lange duur zou het voor de verdachten ook geen oplossing zijn, want in
de toekomst zou een andere meerderheid in de assemblee de vervolging opnieuw
kunnen beginnen zoals elders in de wereld (bijv. in Spanje en Argentinië). Ik zoek een
definitieve en duurzame oplossing zodat Suriname verder kan gaan. We leven immers
in hetzelfde land. De toekomst van dit land is gegijzeld door deze kwestie.

Die optie moeten we nu bespreken omdat het na het uitspreken van het vonnis mogelijk
te laat is. Ik heb nagedacht over de opties die er nu zijn:

1. Er komt geen uitspraak vanwege artikel 148 dat nu bij het hof ligt. Waarschijnlijk
wordt het afgewezen.

2. Vrijspraak bij gebrek aan bewijs. Dan moeten we toch zoeken naar een oplossing
want de mensen zijn niet een natuurlijke dood gestorven ze zijn vermoord. Een
oplossing is vooral belangrijk voor de nabestaanden, de hele samenleving, en de
toekomstige generaties want de waarheid van het gebeurde op 8 december moet aan
het licht komen en worden vastgelegd als deel van onze geschiedschrijving.

3. Er komt een veroordeling. Wat doet de verdachte die nu toevallig ook president is?
Hoe zal zijn achterban reageren? We moeten verdere sociale onrust voorkomen. Die
kan spontaan ontstaan maar kan ook georganiseerd worden.

4. Er komt hoger beroep van de verdachten met weer een slepende rechtsgang.
We moeten open met elkaar kunnen praten en niet wachten tot het huis in brand staat
om dan te zien waar we water vandaan zullen halen om te blussen.

Wat wilt u bereiken hiermee?
Ik kan niets alleen. Ik zoek nu eerst de steun van het CCK, andere christelijke
gemeenschappen en de IRIS, als onafhankelijke en gezaghebbende instituten, en alle
goedwillenden in Suriname. Ik wil helpen om uiteindelijk de weg te openen naar
nationale verzoening. Zonder de medewerking van alle! verdachten en alle!
nabestaanden zal het niet lukken. Ik denk ook niet dat we het in Suriname alleen
kunnen. Ik wil de internationale gemeenschap erbij betrekken.
8 December 1982 heeft niet alleen onomkeerbare gevolgen gehad voor slachtoffers en
nabestaanden, het heeft niet alleen het verdere leven van verdachten bepaald, maar die
gebeurtenis heeft ons heel land veranderd en verdeeld. Wat ik zou willen is dat dit
donkere hoofdstuk uit onze geschiedenis kan worden afgesloten, met inachtneming van
wet en recht. Ik hoop dat erkend kan worden dat 8 december 1982 nooit had mogen
gebeuren. Ik hoop dat wij de kiem kunnen leggen om in ons land weer samen naar de
toekomst te kunnen kijken, zonder ooit te vergeten.

Hoe kijken de direct nabestaanden tegen dit initiatief aan? Vooral omdat u
jarenlang de herdenkingsdienst geleid hebt.
Het standpunt van de nabestaanden is sinds het begin van het proces duidelijk. Ze
willen dat alle verdachten, inclusief Bouterse, zich persoonlijk voor de rechter
verantwoorden en daar de waarheid vertellen. Ik moet met hen in gesprek gaan. Ik hoop
niet dat ik hun vertrouwen kwijt raak.

Wat zijn de reacties tot nu toe?
Zeer uiteenlopend. Over het algemeen positief. Er heerst bij sommigen wantrouwen. Op
de sociale media hoor ik dat ik omgekocht ben en dat ik ook een salaris zoek zoals de
geestelijk adviseur Steve Meye. Ik merk wel dat mensen niet zorgvuldig lezen. In de
gezamenlijke verklaring staat precies wat ik aan het doen ben: gesprekken aan het
voeren en toch lezen mensen erin dat ik van gedachten ben veranderd. Bimla Gayadien
noemde mij voorbarig en Sharda Ganga noemde de verklaring vaag, gelukkig heeft ze
goed verwoord waarom. Ik ben blij met deze opmerkingen. Ze houden me scherp, maar
het is wel duidelijk hoe minder pers, hoe beter. Het fijnst vond het ik interview met het
jeugdjournaal. Ze melden zich lang van te voren aan, hebben eerst een voorgesprek en
stellen zeer scherpe vragen. Zo heb ik aan hen verteld dat ik met de president heb
gesproken over abolitie. De verdediging van de president zal alles gebruiken wat binnen
de constitutionele mogelijkheden ligt. Met zo een wet (abolitie) raken we verder van
huis en dus moeten we er vooraf over praten en het zien te voorkomen.

Vindt u dat de rechtszaak door moet gaan? Waarom wel of waarom niet?
De rechtszaak gaat door. Niemand kan interveniëren in een lopende rechtszaak. Dat
vindt de president ook. Hij zegt erbij dat hij alles mag aanwenden wat binnen de
constitutie is toegestaan om zijn zaak te verdedigen. Ik vind echter dat het stopzetten
van de rechtszaak geen vorm van verdediging is maar manipulatie van het
rechtsysteem ten eigen voordele.

Is deze kentering bij u gekomen nadat u bisschop bent geworden?
Er is bij mij geen kentering gekomen. Ik heb mij altijd voor berechting en
rechtvaardigheid uitgesproken. Daar is niets in veranderd. Een van de diensten van 8
december had als thema barmhatigheid. Verder wil ik verwijzen naar de preek van
pater Esteban Kross op 8 janauri waarin hij de delicate balans tussen rechtvaardigheid
en barmhartigheid aan de orde stelt. Natuurlijk zijn er als bisschop ook andere
verantwoordelijkheden. Het is niet goed dat de bisschop van Paramaribo, die ruim
117.000 Surinamers vertegenwoordigt, niet ‘on speaking terms’ is met de President van
de Republiek Suriname of omgekeerd. Toevallig is de President van de Republiek
Suriname ook hoofdverdachte in deze kwestie. Dit had nooit mogen gebeuren maar nu
hij democratisch gekozen is en ik in deze periode bisschop ben, moeten we op een
volwassen manier ermee omgaan.

Een wedervraag van de bisschop aan de pers:
Waarom worden deze vragen alleen aan hem gesteld en niet aan de president? Waarom
heeft de president de bisschop ontvangen? Is er kentering bij hem? Etc.