Sunday 24 September

SpiritualiteitDoor: ptr Kumar Irudayasamy

Handelingen 19,1-2
“Terwijl Apollos in Korinte vertoefde, reisde Paulus door het binnenland naar Efeze. Hij ontmoette er enkele leerlingen en zei tegen hen: ‘Hebt u de Heilige Geest ontvangen toen u gelovig werd?’ Zij antwoordden hem: ‘Maar wij hebben nog nooit van het bestaan van een Heilige Geest gehoord.’

Spiritualiteit is zo oud als de mensheid bestaat en er bestaat geen religie zonder spiritualiteit. Als we naar de levensbeschouwingen kijken – godsdiensten zo u wilt – die veel ouder zijn dan onze christelijke religies, dan zien we dat de mens altijd al op zoek was naar het ‘hogere’ – en wel buiten zichzelf.

Wat is de betekenis van spiritualiteit?
Spiritualiteit wordt dikwijls in één adem genoemd met mystiek. In de esoterie, (betekenis: een moderne verklaring van de oude wetenschap) verklaart men spiritualiteit dan ook als een rivier, een beekje dat uitmondt in de oceaan, die dan de mystiek voorstelt. Op zijn weg naar de oceaan heeft het zich door allerlei bochten moeten schuren en wringen en daardoor een reinigende werking ondergaan, waarna het in de oceaan, die dan staat voor verlichting en wijsheid, uitmondt. Oceanen zijn zout en conserverend. De gedachte daarbij is om op die manier, via die kennis en wijsheid, te komen tot reiniging van zichzelf. Tot zover de niet-christelijke benadering.

Spiritualiteit en mystiek
Laten we ons dan nu leiden door wat de heilige Augustinus (een van de vooraanstaande leermeesters uit onze christelijke geschiedenis) zegt: “Veel te laat heb ik U lief gekregen, o Schoonheid, zo oud en toch zo nieuw. Veel te laat heb ik U lief gekregen. Binnen in mij waart Gij en ik was buiten en daar zocht ik U, onwijs als ik was.” Begrippen als ‘spiritualiteit’ of ‘mystiek’ zijn vandaag de dag de populaire en meest gebezigde woorden als je ‘zoekers’ onder elkaar hoort spreken en die daarmee willen aangeven, hoe innerlijk ze bezig zijn en hoe goed ze het daarin wel met zichzelf getroffen hebben. Het is louter genade.

Gods geest
Sommige mensen die zichzelf spiritueel of zelfs mystiek noemen, laten bij mij meteen een soort van allergie of irritatie opkomen, die nauwelijks te beheersen valt. Ik heb het daar moeilijk mee! Wat zegt de Bijbel eigenlijk over spiritualiteit? De Bijbel begint in het allereerste hoofdstuk van het boek Génesis in vers 2 te spreken over “de Geest Gods” de ‘Ruach Elohim,’ die over de wateren zweefde. Alles was nog leeg en donker. Ruach (Hebreeuws) wordt in diverse vertalingen omschreven met wind, adem of, zoals hierboven bedoeld, in het Latijn ‘Spiritus Sanctus.’ Dat wil zeggen dat de Geest, de Spiritus Sanctus vanaf den beginne handelend aanwezig was en is.

Een levenshouding
De spiritualiteit is niet los verkrijgbaar. Je kunt niet ergens binnenkomen en zeggen: “Geef mij eens een portie spiritualiteit.” En nu ben ik spiritueel of straks, wanneer we samenkomen in de kerk, dan beoefen ik mijn spiritualiteit. Neen. Spiritualiteit is een manier van in het leven staan, een levenshouding, zeg maar een attitude. Het is een wordingsproces.
Spiritualiteit is altijd vastgehecht aan woorden, gedachten en beelden in de Bijbel, het is niet iets dat uit mezelf opborrelt, want daar vertrouw ik niet zo erg op, maar wat mij gegeven wordt vanuit mijn geloof en kennis van de Bijbel. Door de geest van God. Daaraan moet ik mijn spiritualiteit altijd toetsen. Om u een voorbeeld te geven, wanneer ik mijn spiritualiteit het meest nodig heb.

Volharding
In ons leven komen we talrijke moeilijke perioden en momenten tegen, ervaren we dat het allemaal niet zo gemakkelijk is, niet gaat zoals wij dat graag zouden zien. Dan zegt de apostel Paulus in zijn brief aan de Romeinen (8,31-39), dat als je het moeilijk hebt en je gelooft, dan bewerkt dat volharding. Geen doffe berusting, maar een dulden in het geloof, dat in die moeilijke perioden of omstandigheden die je ervaart, God altijd bij je is en dat je daaruit hoop kunt putten. En met die hoop komen we niet bedrogen uit, omdat God zijn liefde in ons hart uitgestort heeft door ons de Heilige Geest, zijn Spiritus Sanctus te geven (Rom. 5,5). Immers Hij heeft, toen wij nog zondaars waren, zijn Zoon gegeven om voor ons te sterven en ons zo te verlossen.

Waar is onze christelijke spiritualiteit begonnen?
Bij ons heilig doopsel, zo is mijn stellige overtuiging! Daar is namelijk onze christelijke spiritualiteit begonnen. Dáár is het zaadje gelegd en met de groei van ons geloof heeft het zich verder ontwikkeld, is het meegegroeid. Zijn wij namelijk in ons geloof gegroeid, dan is onze spiritualiteit meestal evenredig meegegroeid, ontwikkeld. Ieder beleeft dat op zijn of haar eigen wijze, geen mens is immers hetzelfde en elke mens ontwikkelt zijn spiritualiteit op zijn of haar eigen wijze, naar zijn of haar eigen omstandigheden en tijdens het verloop van zijn of haar leven.
Velen van ons hebben aan de hand van vader en moeder de eerste schreden gezet, niet alleen in het leven, maar ook op het pad van het geloof en daarbij dus op het pad van de spiritualiteit. Dat begon toen wij gedoopt werden, zette zich voort bij onze verdere christelijke en katholieke opvoeding.

Persoonlijk en uniek
Hiermee wil ik dus zeggen dat spiritualiteit iets persoonlijks is, voor ieder individu weer anders, én deze spiritualiteit zal ook door iedereen anders beleefd worden, zoals ook ieders leven anders is met andere hoogte- en dieptepunten. Het leven is nu eenmaal niet voor iedereen hetzelfde. Ook ons katholieke leven niet, ook al gaan we naar dezelfde kerk en luisteren we naar dezelfde priester. Spiritualiteit is dus voor iedere mens anders. Iedere mens beleeft het anders. Dat komt door de werking van de Heilige Geest, die aan iedereen gaven geeft zoals Hij dat wil.

Niet spiritueel genoeg?
Ik heb het dan ook moeilijk met mensen die verkondigen, dat ‘de Hére’(!) op een morgen toen ze uit huis zouden gaan tot hen gesproken heeft om daar of daar naartoe te gaan en dit of dat te doen.’ Om vervolgens te beweren: Als je dat soort ervaringen niét hebt, dan hoor je er eigenlijk niet helemaal bij. Ik ben dan waarschijnlijk niet zo’n goede christen, want ‘de Hére’ heeft tot mij nooit zo direct gesproken. Of ik heb niet goed geluisterd, dat kan natuurlijk ook. Het laatdunkend verwijt wordt dan nogal eens gemaakt, al dan niet openlijk, dat je niet spiritueel, niet geestelijk genoeg bent.
Maar dan mogen we weer naar het woord van Sint-Paulus luisteren, waar hij spreekt in zijn eerste brief aan de Korintiërs, hoofdstuk 12 over de gaven van de Geest: “Ook omtrent de geestelijke gaven, broeders en zusters, mag ik u niet in onwetendheid laten.” En dan zegt hij in vers 4: “Er zijn verschillende gaven, maar de Geest is één en dezelfde. Er zijn verschillende vormen van dienstverlening, maar de Heer is één en dezelfde. Er zijn verschillende uitingen van bijzondere kracht, maar het is één en dezelfde God, die alles in allen tot stand brengt.” Dus kan niemand zich beroepen op het meer spiritueel zijn dan de ander, omdat de Geest zijn gaven uitdeelt aan wie Hij wil en zoals Hij wil.

Ik heb getracht u iets mee te geven van de christelijke spiritualiteit in het bijzonder de katholieke spiritualiteit. En ik hoop dat u dit mag gebruiken in uw verdere leven op zoek naar spiritualiteit. Spiritualiteit wat voor iedere mens van groot belang is.

Bron: Omhoog, editie nr. 4