Saturday 18 November

35 Jaren verderDoor: P. Tjon Kiem Sang

Zondag 23 mei 1982 was een historische dag, zowel voor de Surinaamse katholieke kerkgemeenschap als voor heel de samenleving. Op deze bijzondere dag werd de eerbiedwaardige pater Petrus Donders door paus Johannes Paulus II zalig verklaard. Daarmee heeft het hoofd van de rooms-katholieke kerk plechtig en officieel bevestigd wat hier in ons land voor de tijdgenoten van deze deugdzame priester reeds vaststond en sindsdien in de katholieke kerk algemeen wordt aangenomen. De plechtigheid die zich in het Vaticaan voltrok werd toen live uitgezonden op de televisie in Suriname, dankzij de medewerking van de STVS. Een hele delegatie uit ons Bisdom, o.l.v. mgr Aloysius Zichem, is voor die historische plechtigheid naar Rome afgereisd.

Inmiddels zij wij 35 jaren verder – dat gedenken wij op dinsdag 23 mei a.s. – en is het uitzien thans naar de heiligverklaring van Petrus Donders. Zowel vanuit Nederland (met name Tilburg) als uit eigen land wordt er niet weinig ondernomen om het gezag in Rome zover te krijgen dat Petrus Donders tot de rang van heiligen wordt verheven. Er komt daar nogal wat bij kijken, en daarover willen wij vandaag u gaarne informeren.

Getuigenissen
Voordat iemand in de rooms-katholieke kerk heilig wordt verklaard, moet er een lange weg bewandeld worden. Wanneer er iemand gestorven is en bij zijn begrafenis blijkt dat het gaat om een bijzonder gelovig iemand, dan kan het proces hiertoe in werking worden gesteld. Het begint ermee dat heel zijn levenwordt nagegaan. Alles wat men van zo’n persoon weet wordt onderzocht. Getuigen worden gehoord; geschriften en brieven nagegaan. In de zaak van pater Donders zijn 127 mensen gehoord, die hem gekend hebben op Batavia en in de stad, katholiek en niet-katholiek. Die verklaringen worden onder ede opgenomen door een voor dit doel ingestelde kerkelijke rechtbank. Er is dan ook een zogenaamde ‘advocaat van de duivel’ bij: dat is iemand die alles moet opsporen wat ten nadele van die persoon gezegd kan worden.

Het proces in fasen
Wanneer echter het onderzoek goed uitvalt en het blijkt dat het gaat om iemand die naar menselijke en evangelische maatstaven de proef van christelijk leven heeft doorstaan, dan geeft Rome die alles ook zelf onderzoekt en wikt en weegt, verlof om de persoon ‘venerabilis’ te noemen, wat vertaald wordt in oud en deftig Nederlands met ‘eerbiedwaardig.’ Wat Petrus Donders betreft: het onderzoek naar zijn deugden werd gedaan tussen de jaren 1901 en 1910. In 1913 kreeg Petrus Donders de titel van ‘eerbiedwaardige dienaar Gods,’ van paus Pius X. Dan is het de gewoonte om er een bepaalde tijd overheen te laten gaan om later alles nog eens opnieuw te bezien. Een heilige moet de toets van de tijd kunnen doorstaan en men wil niemand tot heilige verklaren in de emoties van het ogenblik.
Op 25 maart 1945 kwam er een nieuw decreet van Rome waarin verklaard werd dat Petrus Donders op een heldhaftige wijze het evangelie beleefd heeft en daarmee werd de weg geopend naar de zaligverklaring. Men kan namelijk persoonlijk zelf ervan overtuigd zijn dat iemand als diep gelovig christen heeft geleefd, maar dat de Kerk officieel iemand als zodanig aanwijst is duidelijk een stap verder. Van belang is hierbij of zo’n persoon ook duidelijk blijft voortleven in de dankbare herinnering van de gelovigen en niet langzamerhand vergeten wordt. Bij de enorme veranderingen in kerk en wereld heeft men dat een tijdje willen aanzien en het blijkt dat Petrus Donders wel degelijk in Suriname en in Nederland blijft voortleven en dat men ook steeds meer in het buitenland aandacht krijgt voor zijn persoon. Zo heeft men in Thailand, geïnspireerd door het leven van Petrus Donders, een stichting opgericht, t.w. het ‘Peter Donders Foundation,’ waarmee in het Thaise dorp Khon Kaen een complete melaatsenstad in het leven is geroepen, en zorg biedt aan melaatsen uit Thailand zelf, maar ook uit Cambodia en Laos.

Bewijs van wonderen
Dan gaat het bovendien ook nog om ‘zijn voorspraak’: mensen die verklaren dat zij door zijn tussenkomst in gebed bij God verhoord zijn. Talrijk zijn wat dat betreft de getuigenissen dat mensen in hopeloze situaties zijn voorspraak inriepen en dikwijls op werkelijk wonderbaarlijke wijze verhoord werden. Het meest indrukwekkende wat dat betreft is de genezing van een jongen met een beenvliesontsteking. Specialisten zagen geen mogelijkheid tot herstel en wilden overgaan tot amputatie. Het been was al verworden tot een etterende open worde. Nadat de familie de nacht vóór de operatie in vertrouwvol gebed had doorgebracht, bleek de volgende morgen het been volkomen genezen; van wond was niets meer te bespeuren en het kind kon gewoon lopen. Dit is allemaal vastgelegd met getuigen- en doktersverklaringen, zodat niemand kan zeggen dat het gefantaseerd of gelogen is.

Verschil tussen zalig en heilig
Toen Petrus Donders op 23 mei 1982 zalig verklaard werd, betekende het dat hij voor heel de Kerk werd aangewezen als iemand met een echt christelijk leven, iemand met een echt geloof, godsvertrouwen en liefde. Zaligverklaring is echter nog geen heiligverklaring. Petrus Donders is nog niet op één lijn gesteld met de grote heiligen van de Kerk, de apostelen, de martelaren, belijders, kerkleraren, enzovoorts. Dat moet de volgende stap zijn, maar dan moet de plaats die hij inneemt in het leven van de Kerk en de gelovigen blijven groeien en men hem steeds meer gaan erkennen als een van de grote figuren van de Kerk. De verering van een zaligverklaarde is min of meer plaatselijk, en dat is dan ongeveer het verschil tussen een heilige en een zalige in onze Kerk. Een heilige is iemand van universele betekenis voor heel de kerk over heel de wereld; een zalige is iemand die van belang is voor de plaatselijke kerk.

Reeds jaren bidden wij met zijn allen om de heiligverklaring van Petrus Donders, zowel tijdens de bedevaarten naar Batavia, als tijdens het Petrus-Donderslof op elke laatste donderdag van de maand in de kathedrale basiliek. Bij recente heiligverklaringen is gebleken dat onze huidige paus Franciscus niet zo rigide vasthoudt aan de vereiste van een wonder dat moet zijn geschied op voorspraak van de kandidaat-heilige. Belangrijker schijnt te zijn het bewijs dat de devotie tot de persoon groeiende is en dat het voorbeeld van zijn/haar leven inderdaad van grote betekenis is voor de gemeenschap die hem/haar eert. Hierin ligt dus de taak voor allen die oprecht geloven in de heiligheid van Petrus Donders, om de devotie tot hem te bevorderen en vooral zijn leven, dat ons zo diep inspireert en hem tot voorbeeld maakt voor de wereld, ook na te volgen in onze tijd.

 

Bron: Omhoog, Editie nr. 20